INFORMACJA DLA PACJENTA
Skleroterapia naczyń żylnych
(pajączków żylnych, żył siatkowatych, żylaków kończyny dolnej)
Proszę się zapoznać z treścią poniższej informacji przedstawiającej wskazania i
zakres planowanego zabiegu, jego przebieg i możliwe powikłania. Informacje te mają
Pani/Panu pomóc w podjęciu decyzji o poddaniu się leczeniu zabiegowemu lub rezygnacji
z tego typu postępowania.
I. Co to są żylaki i pajączki żylne, dlaczego występują i co sprzyja postępowi
choroby?
Przyczyną kwalifikacji do operacji, którą proponujemy Pani/Panu jest obecność
pajączków, żylaków siatkowatych i/lub żylaków kończyn. Rozwijają się one jako
następstwo niewydolności żył kończyn dolnych powodowanej przez uszkodzenie zastawek
żylnych oraz procesów toczących się w ścianie naczyń. Ich powstawaniu i powiększaniu
się sprzyjają takie czynniki jak predyspozycje genetyczne, długotrwałe siedzenie i stanie,
otyłość, zaburzenia lub leczenie hormonalne, ciąża, nadmierna ekspozycja na ciepło,
zaparcia oraz przebyta zakrzepica żylna. Częstość występowania zarówno pajączków
żylnych, jak i żylaków rośnie wraz z wiekiem pacjenta.
Pajączki żylne są wewnątrzskórnymi poszerzeniami splotu żylnego, powstającymi
zazwyczaj na powierzchniach ud oraz podudzi. Mogą układać się w formie rozgałęzionych,
prostych bądź krzaczasto rozgałęzionych drobnych naczyń – zwykle koloru niebieskiego,
niebiesko – czerwonego lub czerwonego. Żyły siatkowate to wąskie, kręte naczynia
zlokalizowane w tkance podskórnej widoczne pod postacią niebieskich i niebiesko –
zielonkawych naczyń żylnych. Żylaki, to większe (co najmniej 3 mm) poszerzenia naczyń
żylnych, widoczne w obrębie kończyn dolnych pod postacią poskręcanych żył.
Pajączki i żyły siatkowate to znacznym stopniu problem estetyczny. Mogą im jednak
towarzyszyć dolegliwości związane z niewydolnością układu żylnego takie, jak bóle,
uczucie ciężkości lub zmęczenia w obrębie kończyn dolnych. Podobne lub też często
bardziej nasilone dolegliwości towarzyszyć mogą obecności żylaków kończyn. Wraz z
postępem choroby pojawiają się często stany zapalne skóry, która z czasem, zarówno nad
żylakami, jak i w dolnej części goleni przybiera ciemniejszy odcień. Mogą pojawić się
zmiany troficzne skóry pod postacią jej przebarwienia, pogrubienia i stwardnienia a nawet
owrzodzenia żylnego goleni.
II. Zasady kwalifikacji i przygotowania do zabiegu
Pominięcie właściwego sposobu przygotowania do zabiegu może mieć istotny
wpływ na ostateczny efekt leczenia. Stąd też prosimy o zapoznanie się z niniejszą
informacją i przestrzeganie zaleceń przedstawionych poniżej oraz przekazanych przez
personel lekarski i pielęgniarski. Niezależnie od proponowanego sposobu leczenia i
znieczulenia, prosimy Panią/Pana o udzielenie odpowiedzi na pytania:
– Czy jest Pan/Pani uczulona lub nadmiernie reaguje na leki, środki znieczulające?
– Czy występują uczulenia na plaster, gumę, lateks lub jakiekolwiek inne uczulenia?

– Czy występowała u Pani/Pana zakrzepica żylna lub zatorowość płucna?
– Czy występuje u Pani/Pana skłonność do przedłużonego lub nadmiernego krwawienia
np. po ekstrakcji zęba, po skaleczeniu? Czy występuje skłonność do samoistnych
krwawień?
Czy rany po zabiegach lub rany po skaleczeniach goją się prawidłowo?
Czy ropieją?Czy tworzą się bliznowe – przerośnięte blizny?
– Czy przyjmuje Pani/Pan leki, również te, które można zakupić bez recepty?
– Czy w chwili obecnej występuje u Pani/Pana jakakolwiek zakażenie, w tym także
zakażenie skóry ?
– Czy jest Pani w ciąży lub też podejrzewa, że takie prawdopodobieństwo istnieje?
– Czy choruje Pani/Pan na choroby zakaźne np.: wirusowe zapalenie wątroby?
– Czy występują u Pani/Pana napady migreny, bóle głowy, zaburzenia widzenia?
– Czy występuje u Pani/Pana jakakolwiek wada serca? Czy był/a Pani/Pan z tego powodu
leczona/y?
– Czy po poprzednich zabiegach skleroterapii występowały jakiekolwiek powikłania?
Jeśli odpowiedz na którekolwiek z powyższych pytań jest pozytywna należy
poinformować o tym lekarza prowadzącego. Brak tego rodzaju informacji, lub jej zatajenie
może mieć niekorzystny wpływ na ostateczny wynik zabiegu oraz zwiększyć ryzyko
wystąpienia zdarzeń niepożądanych.
Zabieg skleroterapii wykonywany jest w trybie ambulatoryjnym. Skleroterapia jest
jednym ze sposobów leczenia zmian towarzyszących niewydolności żył kończyn dolnych.
W wielu przypadkach skleroterapia jest optymalnym sposobem leczenia. O wyborze
odpowiedniej metody (w tym przypadku skleroterapii) zdecyduje Lekarz wspólnie z
Panią/Panem uwzględniając rodzaj stwierdzanych zmian oraz ich przyczyny. O kwalifikacji
do leczenia zabiegowego decydujemy na podstawie objawów, badania fizykalnego jak
również wyniku badania ultrasonograficznego układu żylnego (badanie USG Doppler).
W procesie kwalifikacji do zabiegu lekarz może stwierdzić przeciwwskazania do
zabiegu. Mogą one wynikać ze stanu ogólnego pacjenta oraz z przyczyn miejscowych. Do
pierwszych należą: aktywne zakażenie, zły stan ogólny, ciąża, wady serca z
udokumentowanym przeciekiem (połączeniem) między komorami lub przedsionkami
serca, zaawansowanie innych chorób, uczulenia na leki stosowane w trakcie skleroterapii,
stosowanie leków zwiększających ryzyko powstania przebarwienia skóry lub wystąpienie
poważnych powikłań podczas wcześniejszych zabiegów. Do przeciwwskazań miejscowych
należą: niedrożność lub niedawno przebyta zakrzepica żył głębokich kończyny dolnej,
zaburzenia gojenia skóry, zakażenie skóry.
W większości przypadków przed zabiegiem nie będzie koniecznie wykonywanie
badań laboratoryjnych krwi – są one wykonywane jedynie u pacjentów, u których istnieją
schorzenia mogące być potencjalnym przeciwwskazaniem do skleroterapii. O
konieczności wykonania takiego badania zadecyduje lekarz po zebraniu wywiadu z
Panią/Panem. Po skleroterapii konieczna będzie terapia uciskowa (bandaże lub gotowe
wyroby uciskowe – pończochy, podkolanówki). Przed zabiegiem lekarz ustali z
Panią/Panem, jaki rodzaj ucisku będzie stosowany.
U niektórych pacjentów, ze względu na stan ogólny, jak i obecność istotnych
czynników ryzyka wystąpienia zakrzepicy żył głębokich w okresie okołozabiegowym
konieczne może być wdrożenie profilaktyki przeciwzakrzepowej i podanie leków

zmniejszających krzepnięcie. O ewentualnym włączeniu profilaktyki zadecyduje lekarz. Ze
względu na fakt, że chory po zabiegu skleroterapii jest szybko uruchamiany terapii
uciskowej konieczność stosowania farmakologicznej profilaktyki przeciwzakrzepowej
występuje rzadko.
III. Opis zabiegu skleroterapii
Przy pomocy skleroterapii leczyć możemy zarówno pajączki żylne, małe i duże
żylaki jak również niewydolność dużych żył układu powierzchownego. Zabieg polega na
nakłuciu naczynia igłą a następnie wstrzyknięciu do jego światła leku (substancji
chemicznej) powodującej podrażnienie ściany naczynia i jego obkurczenie a następnie
reakcję zapalną prowadzącą do zamknięcia światła żyły i jej zarośnięcia. Klinicznie
skutkuje to zmniejszeniem lub nawet całkowitym zniknięciem pajączków żylnych czy
żylaków, co jednak nie zawsze jest osiągane – skuteczność zabiegu różni się pomiędzy
pacjentami i zależy od charakteru i stopnia zaawansowania zmian. Czasami naczynia
pozostają drożne i nie zarastają, wymaga to powtórzenia, czasem kilkakrotnego zabiegu
lub zastosowania innych metod.
Leczenie przy pomocy skleroterapii może być wykonane w trakcie jednej lub kilku
sesji. Zależy to od rozległości i wielkości zmian oraz od skuteczności leczenia. O zakresie
wykonywanego zabiegu, jak również prawdopodobnej liczbie sesji skleroterapii
poinformuje Panią/Pana lekarz. W przypadku rozległych zmian musimy pamiętać o
ograniczeniach dotyczących objętości leku, który można podać w trakcie jednej sesji.
Zabiegi skleroterapii wykonywane są najczęściej w pozycji leżącej, przeprowadza
się go po dokładnym zdezynfekowaniu skóry w okolicy wykonywanych nakłuć. Podczas
zabiegu nie stosuje się znieczulenia. Z powodu wykonywania nakłuć i podawania leku
może wystąpić niewielki miejscowy dyskomfort (zwykle niewielki ból, szczypanie lub
świąd). Liczba wstrzyknięć zależy od rozległości zmian. Należy zgłosić lekarzowi, gdyby
wstrzykiwaniu leku towarzyszyły dolegliwości bólowe. Środek wykorzystywany do
skleroterapii u Pani/Pana to ………………………………………………………………… Lek
ten może być podawany do naczynia w postaci płynu (roztworu) lub też w postaci piany
(lek w postaci płynnej zmieszany w strzykawce z powietrzem lub dwutlenkiem węgla).
Wybór postaci podawanego leku (piana, płyn) zależy od charakteru zmian miejscowych
oraz od doświadczeń osoby wykonującej skleroterapię. Płyn podaje się do zmian o
charakterze pajączków żylnych, w przypadku większych zmian (np. żylaków) stosujemy
częściej środki podawane w postaci piany (płynny lek zmieszany w strzykawce z
powietrzem lub dwutlenkiem węgla). W sytuacji, gdy konieczne jest zamknięcie dużej żyły
może zaistnieć konieczność założenia do żyły cewnika i podania przez niego leku
bezpośrednio do światła naczynia. W tej sytuacji konieczne może być miejscowe
znieczulenie skory a następnie wkłucie grubszej igły bezpośrednio do światła żyły, co
umożliwia następnie wprowadzenie prowadnika (rodzaj „drucika”), po którym wprowadza
się do żyły cewnik a następnie podaje przez ten cewnik lek. W sytuacji, gdyby w
przypadku Pani/Pana była konieczna do zastosowania powyższa metoda, lekarz
prowadzący poinformuje o tym szczegółowo. Skleroterapia dużych i położonych głębiej
naczyń żylnych wymaga czasami wykorzystania w trakcie zabiegu badania USG w celu
ich lepszego uwidocznienia. Dobór stężenia środka sklerotyzującego (leku) zależy od
średnicy naczynia.
Po podaniu leku, miejsca podania są uciskane miejscowo. Po zabiegu zakładany
jest wyrób uciskowy (pończochy lub bandaże), następnie pacjent jest uruchamiany,
zalecamy chodzenie przez co najmniej 15-30 minut. Lekarz prowadzący poinformuje
Panią/Pana kiedy możecie Państwo udać się do domu.
IV.
Postępowanie po zabiegu
O sposobie postępowania poinformuje Panią/Pana lekarz, zwracając uwagę na

informacje dotyczące:
– poruszania się (chodzenia) oraz rehabilitacji,
– ewentualnego leczenia przeciwbólowego,
– okresu stosowania terapii uciskowej,
– sposobu pielęgnacji skóry operowanej okolicy,
– stosowania profilaktyki przeciwzakrzepowej (o ile jest to potrzebne, otrzyma
Pani/Pan receptę na heparynę drobnocząsteczkową),
– terminu wizyty kontrolnej.
Zlecone leki należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza.
O właściwym sposobie stosowania kompresjoterapii poinformuje lekarz. Bezpośrednio po
zabiegu zalecamy pozostawienie na kończynie wyrobu uciskowego także w nocy,
następnie nosimy ją w ciągu dnia a na noc zdejmujemy. Rezygnacja lub nieprawidłowe
stosowanie wyrobów uciskowych po zabiegu może skutkować większą skłonnością do
przebarwień skóry
Po powrocie do domu nie zaleca się unieruchomienia – można i należy chodzić, jak
również wykonywać czynności domowe. W większości przypadków w dniu kolejnym
można udać się do pracy – prosimy o zapytanie lekarza prowadzącego o możliwość
podjęcia pracy.
Po skleroterapii:
– nie należy opalać się (dotyczy także solarium)
– nie należy stosować kremów „samo-opalających”.
– należy unikać ekspozycji skóry na wysokie temperatury (np. gorące kąpiele). –
stosowanie jakichkolwiek terapii (także kosmetycznych) na okolicę poddaną
skleroterapii należy bezwzględnie uzgodnić z lekarzem.
W większości przypadków po zabiegu nie jest konieczne leczenie przeciwbólowe po
zabiegach skleroterapii. Lekarz poinformuje Panią/Pana o terminie wizyty kontrolnej.
V. Opis innych dostępnych metod leczenia
Żylaki kończyn dolnych mogą być leczone innymi sposobami. Należy dążyć do wyboru
optymalnego sposobu leczenia uwzględniającego zarówno charakter stwierdzanych
zmian
, aktualną wiedzę medyczną, ryzyko potencjalnych powikłań, jak i preferencje
pacjenta. Poniżej przedstawiono alternatywne sposoby leczenia – należy jednak
zaznaczyć
, że nie każde żylaki nadają się do ich zastosowania. Pajączki żylne także
leczyć można innymi sposobami – alternatywą dla leczenia skleroterapią jest w tym
przypadku na przykład leczenie laserem.
1. Leczenie farmakologiczne – nie spowoduje zniknięcia pajączków lub żylaków, i w
sytuacji, gdy wskazane jest leczenie zabiegowe, nie powinno go zastępować. Głównym
wskazaniem do leczenia farmakologicznego jest obecność takich objawów, jak bóle,
uczucie ciężkości i zmęczenia, obrzęki oraz inne objawy towarzyszące przewlekłym
chorobom układu żylnego.
2. Wewnątrzżylne zamykanie żyły odpiszczelowej lub odstrzałkowej. Metody te polegają
na zamknięciu światła żyły w drodze ablacji termicznej. Wykorzystuje się energię światła
lasera, pola magnetycznego o radiowej długości fali lub pary wodnej. Metody te polegają
na wprowadzeniu (poprzez nakłucie) do światła żyły specjalnych sond, które następnie
stopniowo wysuwa się. Dostarczana przez sondę do światła żyły energia termiczną
uszkadza ścianę żyły powodując w efekcie zamknięcie jej światła i zwłóknienie naczynia.
W naszym kraju żadna z metod ablacji termicznych nie jest refundowana.

3. Terapia uciskowa (kompresjoterapia) – polega na stosowaniu wyrobów zapewniających
stopniowany ucisk kończyny dolnej. Metoda ta nie usuwa żylaków, powoduje jednak
zmniejszenie nadciśnienia żylnego w układzie żylnym i łagodzi dolegliwości w trakcie jej
stosowania. Wyroby uciskowe są dobierane indywidualnie i powinny być stosowane w
zalecanej przez lekarza klasie ucisku. Nie są w Polsce refundowane.
4. Leczenie przy wykorzystaniu lasera – aplikacja światła laserowego na skórę powoduje
termiczne uszkodzenie obecnych w niej komórek i naczyń. Dzięki temu osiągnąć można
podobny efekt, jak w przypadku skleroteriapii – zamknięcie naczyń żylnych lub pajączków
żylnych. Należy podkreślić jednak, że im większe naczynie chcemy zamknąć, tym większa
energia fali laserowej będzie potrzebna, co wpływać może na większe dolegliwości bólowe
oraz ryzyko oparzenia skóry. Zabieg laseroterapii daje największe korzyści, gdy przed
podjęciem tego rodzaju leczenia usunięte zostają lub zamknięte duże naczynia żylne
będące źródłem napływu krwi do poddawanych laseroterapii zmian.
5. Leczenie chirurgiczne – polega na usunięciu żylaków i jeśli to konieczne i możliwe
niewydolnych naczyń żylnych będących przyczyną żylaków. Zabieg jest inwazyjny, może
być wykonany w znieczuleniu miejscowym, ogólnym lub przewodowym. Zawsze
pozostawia blizny. Pajączków nie można leczyć w ten sposób
VI. Możliwe zdarzenia niepożądane
Mimo doświadczenia oraz należytej staranności lekarza u każdego chorego
leczonego skleroteriapią dojść może do wystąpienia zdarzeń niepożądanych. Ich
wystąpieniu sprzyjają takie czynniki jak otyłość, cukrzyca, zły stan ogólny, niedożywienie,
niehigieniczny tryb życia, wcześniejsze operacje, obecność ognisk zakażenia oraz szereg
innych czynników takich jak przebyta zakrzepica, terapia hormonalna, stosowanie innych
rodzajów terapii farmakologicznej, przedłużające się unieruchomienie i inne. Zabieg
skleroterapii nie przebiega identycznie u każdego chorego. Zależy to od budowy
anatomicznej pacjenta, stanu odżywienia, karnacji skóry, stopnia zaawansowania choroby
podstawowej i chorób współistniejących oraz właściwości gojenia leczonych zmian.
Trudne do przewidzenia trudności podczas zabiegu mogą spowodować, że pomimo starań
lekarzy może dojść do wystąpienia powikłań. Najczęstsze powikłania: miejscowe
zaczerwienienie lub obrzęk (pokrzywka), świąd skóry, krwiaki i siniaki w skórze kończyny –
mają charakter przejściowy. Rzadszymi powikłaniami skleroterapii są:
– ból – o ile występuje, dotyczy zwykle pierwszych 2-3 dni, ma charakter przejściowy,
– przebarwienia skóry – u 7-30% pacjentów, ustępujące w ciągu 6-12 miesięcy, bardzo
rzadko mogą utrzymywać się przewlekle.
– rozszerzenie naczyń włosowatych („matting”), występujące u 2-10% pacjentów
– miejscowa martwica skóry (występuje bardzo rzadko, zostawia często blizny)
-zakrzepica żył głębokich – objawy to najczęściej obrzęk i ból kończyny, może być powikłana
zatorowością płucną. Objawy zatorowości to nagła duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie,
spadek ciśnienia tętniczego krwi, przyśpieszenie czynności serca, utrata przytomności,
zatrzymanie akcji serca a nawet zgon
– zakrzepica lub zapalenie żył powierzchownych kończyn dolnych – najczęściej pod
postacią zaczerwienienia i bolesnego zgrubienia w przebiegu naczyń – może trwać kilka
tygodni, czasami leczymy w drodze trombektomii, czyli nakłucia lub nacięcia naczynia i
usunięcia skrzepliny.
– wznowa żylaków lub pajączków po zabiegu – najczęściej ma związek z dalszym
rozwojem choroby, która ma charakter postępujący i nasila się wraz z wiekiem pacjenta.
– brak efektu, czyli zachowanie niezmienionej średnicy i przepływu – może wymagać

powtórzenia zabiegu.
Bardzo rzadko występują:
– infekcje w miejscu podania sklerozantu
– miejscowa lub ogólna reakcja uczuleniowa na środek obliterujący lub dezynfekcyjny.
– zaburzenia widzenia, napady migreny, objawy neurologiczne (częściej u pacjentów z
migreną albo obecnością wady serca).
– zakażenia wirusem zapalenia wątroby (tzw. żółtaczki zakaźnej) –zabiegi wykonywane są
jednorazowym sprzętem, ale podobnie jak i w przypadku innych zabiegów z naruszeniem
ciągłości skóry, uzasadnione jest wykonanie przed zabiegiem szczepień przeciwko WZW
typ B.
– uszkodzenia skóry przez środki dezynfekujące – częściej u pacjentów, u których
stwierdza się uczulenia na te preparaty
Niezwykle rzadko zdarzają się ciężkie, zagrażające życiu powikłania w postaci wstrząsu
związanego z uczuleniem, podobnie rzadkie są przypadki martwicy skóry tkanek kończyny
po dotętniczym podaniu preparatu – w kontekście setek tysięcy przeprowadzanych
corocznie na świecie zabiegów skleroterapii, pojedyncze tego rodzaju przypadki są
odnotowywane w literaturze fachowej.
Wystąpienie niektórych zdarzeń niepożądanych może wymagać kolejnych
zabiegów, zmiany sposobu leczenia lub przedłużenia jego okresu. Możliwe są również
inne, nieopisane powyżej powikłania – zdarzają się one jednak wyjątkowo rzadko. W
przypadku pojawienia się objawów po skleroterapii niepokojących pacjenta, należy
skontaktować się z lekarzem.
Należy zdawać sobie sprawę, że każdy zabieg jest zawsze związany z ryzykiem
powikłań, zarówno wymienionych powyżej, jak i innych, rzadziej występujących,
trudnych do przewidzenia. Wystąpienie powikłań może wymagać kolejnych
zabiegów lub operacji, zmiany sposobu leczenia, przedłużenia jego okresu i może
być nawet przyczyną śmierci. Nie można zatem z całą pewnością oczekiwać, że
podczas leczenia zabiegowego lub po nim nie dojdzie do ich wystąpienia.
VII. Informacje na temat następstw z rezygnacji z proponowanego leczenia
Jeżeli wskazaniem do zabiegu były pajączki, żyły siatkowate lub małe żylaki a ich
obecność jest związana z niewielkimi zaburzeniami krążenia żylnego, rezygnacja z
wykonania zabiegu skleroterapii nie wiąże się z istotnym ryzykiem pogorszenia stanu
zdrowia. Jeżeli wskazaniem do wykonania skleroterapii było owrzodzenie żylne, duże
żylaki lub żylaki nawrotowe, rezygnacja z zabiegu może przyczynić się do dalszego
postępu choroby. Obecność coraz większych żylaków sprzyja również powstawaniu
często niebezpiecznej dla życia i zdrowia pacjenta zakrzepicy żylnej. Zamiast rezygnacji
sugerujemy ustalenie z lekarzem alternatywnych sposobów leczenia.
VIII. Efekty zabiegu, rokowanie
Skleroterapia jest skuteczną metodą leczenia pajączków, żył siatkowatych, żylaków a
nawet malformacji żylnych. Zabieg skleroterapii nie zawsze jest leczeniem ostatecznym,
eliminującym przyczynę choroby i mogą pojawiać się nawroty. Częściej, niż nawrót
choroby w miejscu leczonym skleroterapią, pojawiają się nowe zmiany w innej lokalizacji.
Jest to wyrazem postępu choroby i może wymagać wykonania kolejnych zabiegów
skleroterapii lub zmiany sposobu leczenia. Wykonanie skleroterapii ma znaczenie zarówno
estetyczne jak i zdrowotne. Po zabiegu mogą wystąpić powikłania a ostateczny efekt
widoczny będzie po ich ustąpieniu. Szczególnym powikłaniem są przebarwienia –
pojawiają się częściej w przypadku predyspozycji lub ekspozycji na światło słoneczne. Na

ostateczny efekt zabiegu wpływać może także postępowania Pacjenta po zabiegu – jak
wspomniano wcześniej należy unikać opalania się oraz przestrzegać zasad higieny, jak
również w okresie bezpośrednio po zabiegu stosować leczenia uciskowe.
Choroby żył kończyn dolnych mają charakter przewlekły i postępujący. Stąd też w
przyszłości pojawić się mogą (ale nie muszą) kolejne pajączki lub żylaki zarówno w innych
okolicach, jak i w okolicy wykonanego zabiegu. Nie sposób przewidzieć, u kogo i w jaki
sposób rozwinie się choroba oraz w jakim czasie będzie postępować. W przypadku
kwalifikacji do leczenia skleroterapią nie należy zastępować zabiegu innymi formami
leczenia (np. farmakoterapią). W większości zabiegów udaje się osiągnąć dobry efekt
leczniczy i estetyczny. Nie zapobiega to, jak wspomniano pojawieniu się niewydolności
kolejnych naczyń żylnych w przyszłości. Obserwacje te skłaniają do pozostawania pod
opieką lekarską i okresowych kontroli stanu kończyn u wszystkich chorych
kwalifikowanych i poddanych leczeniu. W przypadku pojawienia się nowych żylaków czy
też nawrotu żylaków w miejscu operowanych koniecznie mogą być kolejne zabiegi
skleroterapia lub zmiana sposobu leczenia.
Po zapoznaniu się z powyższymi informacjami może Pani/Pan przygotować sobie i
zadać pytania lekarzowi prowadzącemu, tak aby rozwiać wspólnie wszelkie
wątpliwości, niejasności dotyczące planowanego leczenia jak również możliwych
powikłań.
Formularz ”Informacji dla Pacjenta” opracował zespół Polskiego Towarzystwa Flebologicznego
w składzie: Tomasz Urbanek, Piotr Hawro, Marcin Gabriel
Polskie Towarzystwo Flebologiczne udostępnia formularz Informacji dla Pacjenta oraz formularz Świadomej
zgody dla Członków Polskiego Towarzystwa Flebologicznego. Wykorzystanie powyższych materiałów przez
osoby nie będące członkami Polskiego Towarzystwa Flebologicznego wymaga uzyskania indywidualnej zgody
– kontakt w sprawie uzyskania zgody z sekretariatem PTF
PTF, Katowice 2015-10-25